HARITAKI
a) Latin name -
Terminalia chbula
Terminalia –Proceding from the extremity
Chebula - Retz
b) Family
- Combrataceae
(caffer butterfly)
c) Gana - Triphala, Amalakyadi, Parushakadi,
Trivruttadi, Prajasthapana, Jwaraghna,
Kushthaghna, Arshoghna.
d)
Names
Sanskrit-
Shiva, Pathya, Avyatha, Abhaya, Chetena, Rohini, Putana, Amrua, Jeevpriya, Pranada.
Hindi-
Harre, Harad
Marathi-
Hirada
Bengali-
Haritaki
Gujarathi- Harad
Tamil- Kandakai
English-
Myrobalan, Chebulic myrobalan
e)
Types – 7 types
"विजया रोहिणी चैव पूतना चामॄताभयाम्।
जीवन्ती चेतकी चेति पथ्यायाः सप्त जातयः॥ "
|
Vijaya
|
Vindhta
|
Lambagola
|
|
Rohini
|
All
over
|
Rounded
|
|
Putana
|
Sindhu
|
Small,
less fleshy
|
|
Amruta
|
Champaranya
|
Fleshy
|
|
Abhaya
|
Champadesh
|
Used
in netra roga and
Having
5 lines on fruit
|
|
Jivanti
|
Saurashtra
|
Yellow
colour
|
|
Chetaki
|
Himalaya
|
Three
lines on fruit
|
f)
Parts used - Fruits
g)
Ayurvedic Properties –
"कषायं दीपनं चाम्लं चक्षुष्यं चाभयाफलम्॥" सु. सु.४६
"हरितकी पंचरसा अलवणा तुवरा परम्।
रुक्षोष्णा दीपनी मेध्या स्वादुपाका रसायनी॥
चक्षुष्या लघुरायुष्या बॄंहणी चानुलोमनी। " भा. प्र.
Rasa – Madhur, Amla, Katu, Tikta,
Kashaya
Kashaya rasa prominent
Guna – Laghu, Ruksha.
Veerya – Ushna
Vipaka – Madhur
Prabhav – Tridoshahara
g)
Doshaghnata – Tridoshaghna
h)
Rogaghnata - Netravikara,
Drushtimandya, Mulvyadhi, Shoola, Anaha,
Gulma, Vibhanda, Udara, Grahani, Shwasa,
Shukrameha, Shwetpradara,
Mutrakrucch Murtaghata, Ashmari, Jwara.
i) Karma – Dahashamana, Chakshushya,
Rasayana, Krumighna, Vedanasthapana, Vranashodhana,
Vranaropana, Medhya, Balya,
Dipana, Pachana, Yakruta-uttejaka.
j)
Dosage - Shodhana purpose -3 to 6 gms
rasayana purpose – 1 gms
Balaharitaki – 1 to 3 gms
k)
kalpas – Abhayadi Modaka, Abhayarishta, Pathyadi vati, Pathyadi kadha, Vyaghriharitaki,
Agastiharitaki, Gandharvaharitaki, Haridra
khanda.
l)
Strotogamitwa - Rasavaha, Majjavaha,
Raktavaha, Medovaha.
m)
Chemical composition-
Phenolic acid, terpenoids, tannins, luminol-which is an antioxidant, vaniline, l-ascorbic acid, poly-l lycine hydrobromide,cupric
sulphate, analogs of vitamin E, vitamin
E- fat soluble antioxidant, Vitamin E- water soluble antioxidant, l- glutamine which prevent cataract,
gallic acid.
·
luminol-which is an
antioxidant.
·
lycine, glutamine and
vaniline are essential amino acids.
·
Gallic acid acts as
hypoglycemic, hypolipidemic, anti-fungal, antioxidant. It is helpful in
albuminourea and showed regeneration of beta cells of pancreas. Gallic acid
restores total protein, albumin, and total body mass of diabetic patient to
near normal.
No comments:
Post a Comment